Salzburg: Mozart Şehri

Salzburg Avusturya’nın orta kısmında yer alan bir eyalet ve aynı zamanda eyaletin başkenti olan 150 bin nüfuslu bir şehirdir. Çevresinde tuz madeninin çıkarıldığı Salzburg’un ismi tuzdan kale anlamına Almanca’da “Salz”, “tuz” ve “Burg” kale kelimelerinin birleşiminden almıştır. Hohensalzburg Kalesi, şehrin barok kulelerinin üzerinde gerçekten göz alıcıdır. Uzaktan görülebilen bir dönüm noktası olan kale, Salzburg’un dünyaca ünlü silüetinin bir parçasıdır. 14. yüzyılda, Salzburg nüfusunun üçte biri, Avrupa’nın neredeyse yarısını harap eden bir veba salgını sırasında ölmüştür.

Kenti dünyada popüler yapan ise Mozart’ın doğduğu kent olmasıdır. Çoğu kez “ Mozart Şehri” olarak da anılır. Avusturya sanat ve kültürünün merkezidir. Salzburg’da 15 kadar müze ve 4 üniversite bulunmaktadır.Dünyanın önde gelen müzik konservatuarlarından biri olan Mozarteum Üniversitesi’ne de ev sahipliği yapmaktadır. “Salzburg Festivali” dünyanın en ünlü klasik müzik festivali olarak kabul edilmektedir.Şehir ayrıca Mozart Haftası’na da ev sahipliği yapmaktadır. Salzburg’lular gururla şehirlerini Avusturya’nın müzik başkenti olarak adlandırırlar  ancak Viyanalılar  onlarla aynı fikirde değildir.

Salzburg aynı zamanda Doppler etkisi ile tanınan Avusturyalı matematikçi ve fizikçi Christian Doppler’in de doğum yeridir. Strasburgun bir başka ünlüsü J.Mohr’dur. Night, Holy Night bugün tüm dünyadaki en ünlü Noel şarkısıdır 1816’da Salzburg’dan Joseph Mohr tarafından yazılmıştır. 320 dile ve lehçeye çevrilmiştir.  Çoğu kişinin bilmediği ise Joseph Mohr’un gayri meşru bir çocuk olduğu için kimse vaftiz babası olmak istememiş ve bu görev Salzburg’un celladına kalmıştır.

Stefan Zweig, 1919’da, dünya savaşının hemen ardından Salzburg’a geldi ve 14 yıl burada yaşadı. “Dünün Dünyası” gibi en ünlü kitaplarından bazılarını “Zweig Villası” olarak da adlandırılan Paschinger Schlössl’de yazdı. Birleşik bir Avrupa’ya inanıyordu. 1934’te Avusturyalı faşistlerin evini aramasından kısa bir süre sonra göç etti.

Nazi Partisi’ne iş bulmak amacıyla katılan Karajan aktif bir parti üyesi olmasa da ,mükemmel müzisyenliğine ve 1954’ten 1989’a kadar otuz beş yıl boyunca Berlin Filarmoni Orkestrası’nın şefliğini yapması, modern zamanların en büyük orkestra şefi kabul edilmesine  rağmen büyük çoğunluk tarafından nazi geçmişi nedeniyle  affedilmedi. Salzburg’da doğdu,   Salzburg‘daki Mozarteum’da öğrenim gördü. 1956-1960 arasında Salzburg Festivali‘nin sanat yönetmenliğini yaptı.

*****

Alp dağlarının eteğindeki kentin en önemli gelir kaynağı turizmdir. Her 3 kişiden biri turizm sektöründe çalışmaktadır. Alplerde kayak yapmak, yürüyüş yapmak ve tırmanmak için gelen turistlerin uğrak yeri konumundadır. Avusturya-Almanya sınırına sadece  5 kilometre uzaklıktadır. Almanya ile sınır kenti olması nedeniyle ticari ve turistik etkinliklerde Almanlar ağırlıklı grup olarak dikkat çekmektedir. Kalesi ise  yılda bir milyondan fazla ziyaretçi almaktadır .  Schönbrunn ve Viyana’daki Sanat Tarihi Müzesi’nden sonra Avusturya’nın en çok ziyaret edilen yerdir.

Avusturya’nın dördüncü en büyük şehri aynı zamanda en yürünebilir şehirlerinden biridir ve sakin, samimi, huzurlu havası şehri cazip kılmaktadır.  Otantik bir şehir gezisi için fiaker (atlı Hackney arabası), şehrin eski merkezini görmenin güzel yollarından biridir. Bunun dışında kent merkezi  Residenzplatz’tan başlayan ve Katedral Meydanı ve Alter Markt gibi yerleri içeren 25 dakikalık kısa bir tur için 52 €’ya ya da  50 dakikalık daha uzun bir tur için 104 € ödeyerek tarihi mahalleleri ve yeni bölgeleri gezebilirsiniz. Bu tür gezintiler tam anlamıyla gereksiz bir savurganlık olsa da parası çok zamanı olmayan kişiler için fotoğraf çekip şehirden ayrılmak isteyen çakma gezginlere uygun bir seçenek gibi görünüyor.

Salzburg şehrinin yüzölçümü  65,7 kilometrekare olup, 38.1 kilometrekare veya  yüzde 58’i otlaktır. En yüksek binası  58 metredir.  Salzburg’da yer alan  sokaklar, patikalar, meydanlar genelde erkek isimleri ile anılmaktadır. Bugüne kadar, Salzburg’daki on üç sokağa, Nazi rejimine destek vermiş  kişilerin adı verilmiştir. NAsyonel Sosyalist Parti üyesinin adını taşıyan 46 sokak adı bulunmaktadır.  Buna karşın şehirde kadın isimleri taşıyan 37 sokak vardır. Verilmiştir. Bu konu son dönemlerde kentteki en büyük tartışma konularından biridir. Tarihçilerden oluşan bir komisyonun bu caddeleri yeniden adlandırma önerisi, Aralık 2021’de Salzburg belediye meclisi tarafından reddedilmiştir.